Spis Treści

ZUM i kamica nerkowa – co je łączy? Jak wspierać organizm w walce z infekcją i kamieniami nerkowymi?

Zakażenia układu moczowego i kamica nerkowa to jedne z najczęściej występujących chorób w obrębie dróg moczowych. Wspomagającą rolę w ich leczeniu i profilaktyce mogą pełnić odpowiednie fitoterapeutyki. Dlaczego warto sięgać po leki pochodzenia naturalnego w leczeniu ZUM i kamicy nerkowej? Czy ZUM zwiększa ryzyko wytrącania się kamieni nerkowych? A może to kamica przyczynia się do rozwoju ZUM?

Czym jest ZUM? Jakie są pierwsze objawy zakażenia układu moczowego?

ZUM – zakażenie układu moczowego to infekcja tocząca się w obrębie dolnych i/lub górnych dróg moczowych. Najczęściej dochodzi do rozwoju zapalenia pęcherza moczowego. Choroba ta dotyka wielu osób, szczególnie kobiet i niestety ma tendencję do nawracania. Przyczyną ZUM są bakterie, które zazwyczaj dostają się do pęcherza drogą wstępującą – patogeny przemieszczają się z okolicy odbytu w kierunku cewki moczowej, a następnie pęcherza.

Oto pierwsze objawy zapalenia pęcherza:

• pieczenie podczas oddawania moczu – część osób odczuwa pieczenie o różnej intensywności, u innych pojawia się też ból podczas oddawania moczu,
• częsta potrzeba oddawania moczu – nagłe, silne, trudne do opanowania parcie na mocz,
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza – mimo częstych wizyt w toalecie pacjent zazwyczaj oddaje niewielką ilość moczu i może mieć poczucie, że pęcherz nadal jest pełen,
• ból w podbrzuszu – jednym z dość częstych objawów ZUM jest dyskomfort, czasem ból w dolnej części brzucha.

Inne objawy ZUM to również mimowolne popuszczanie niewielkiej ilości moczu, zazwyczaj występujące u kobiet, u których doszło do obniżenia narządu rodnego. Przy zapaleniu pęcherza moczowego gorączka raczej nie występuje. Objaw ten, podobnie jak ból głowy, dreszcze czy nudności może wskazywać na zakażenie górnego odcinka dróg moczowych.

Jak powstają kamienie w drogach moczowych?

Kolejną dość często występującą chorobą dróg moczowych jest kamica nerkowa. O ile ZUM znacznie powszechniej pojawia się u kobiet, o tyle kamica rozwija się dwukrotnie częściej wśród mężczyzn. Mniej więcej u połowy pacjentów, schorzenie to nawraca z różną częstotliwością i nasileniem.

Czym jest kamica nerkowa? Choroba ta charakteryzuje się powstawaniem złogów. Złogi formują się natomiast ze składników, które naturalnie obecne są w moczu. U osób zdrowych ulegają one bezproblemowemu wydaleniu z moczem, ale w przypadku kamicy ich stężenie jest na tyle duże, że nie dochodzi do ich całkowitego rozpuszczenia. Zaczynają więc odkładać się niewielkie kryształki, a z czasem coraz większe złogi, które zalegają w drogach moczowych. Stopniowo prowadzi to do pojawienia się typowych objawów kamicy nerkowej.

Oto czynniki, które przyczyniają się do wystąpienia kamicy nerkowej

• predyspozycje genetyczne – jeśli kamica nerkowa występuje u członków najbliższej rodziny, ryzyko jej rozwoju u pacjenta jest znacząco wyższe,
• choroby lub nieprawidłowości anatomiczne w obrębie dróg moczowych, które skutkują zaburzeniem w prawidłowym odpływie moczu – przykładem jest przerost gruczołu krokowego lub opisane wyżej ZUM,
• przewlekłe choroby współistniejące – cukrzyca, otyłość, nadczynność przytarczyc zwiększają ryzyko kamicy nerkowej,
• zbyt niska podaż płynów,
• dieta sprzyjająca kamicy – nadmierna podaż produktów bogatych w szczawiany lub witaminy C u osób predysponowanych stwarza ryzyko rozwoju kamicy.

ZUM a kamica nerkowa – jaki jest między nimi związek?

Jaki jest związek między ZUM a kamicą nerkową? Z jednej strony kamica nerkowa zwiększa ryzyko wystąpienia ZUM. Przy kamicy pojawia się bowiem problem ze swobodnym odpływem moczu. Zaczyna on więc zalegać w drogach moczowych, a dodatkowo dochodzi do drażnienia błony śluzowej. Takie warunki sprzyjają przyleganiu bakterii do błony śluzowej. Dodatkowo same złogi również mogą stanowić rezerwuar bakterii. U pacjentów z kamicą łatwiej więc dochodzi do zakażenia dróg moczowych.

Zależność między kamicą nerkową a ZUM jest dwukierunkowa. Nie tylko bowiem kamica sprzyja zakażeniu układu moczowego, ale również ZUM zwiększa ryzyko wystąpienia kamicy. Za rozwój zakażenia mogą bowiem odpowiadać bakterie, które produkują ureazę, co wiąże się ze zmianą pH moczu na bardziej zasadowy. W takim środowisku łatwiej dochodzi do wytrącania się kamieni nerkowych. U osób podatnych na rozwój kamicy, ZUM może inicjować odkładanie się złogów.

Leczenie ZUM i kamicy nerkowej – dlaczego warto sięgnąć po leki pochodzenia naturalnego?

W leczeniu ZUM i kamicy nerkowej wykorzystywane są różne metody i leki. U każdego pacjenta metoda terapii powinna być dobierana indywidualnie, w oparciu choćby o stopień nasilenia dolegliwości, wiek czy też obecność chorób współistniejących. W artykule skupimy się na roli fitoterapii we wspomaganiu leczenia chorób układu moczowego. Dlaczego warto wykorzystywać leki pochodzenia naturalnego w profilaktyce i terapii tych schorzeń?

• Zawarte w fitoterapeutykach składniki aktywne wspierają naturalne mechanizmy obronne dróg moczowych,
• Wpływają na proces regeneracji nabłonka dróg moczowych po infekcji,
• Pomagają ograniczyć częstość nawrotów infekcji i odkładania się kamieni nerkowych,
• Nie generują antybiotykooporności, która staje się coraz większym, globalnym zagrożeniem,
• Posiadają korzystny profil bezpieczeństwa,
• Są łatwo dostępne – leki na bazie naturalnych składników dostępne są bez recepty.

Fitoterapeutyki w leczeniu chorób dróg moczowych mają wielokierunkowe działanie. Wykazują właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i przeciwadhezyjne (ograniczają przyleganie bakterii do nabłonka dróg moczowych). Działają też moczopędnie, co pozwala na wypłukiwanie, pozbywanie się bakterii z moczem. Warto po nie sięgać na samym początku infekcji, kiedy tylko pacjent zauważa jej pierwsze objawy. Istotną zaletą fitoterapeutyków jest ich dostępność. Preparaty te można nabyć bez recepty, co znacznie skraca czas od momentu pojawienia się objawów do wdrożenia leczenia.

Jak leczyć ZUM? Co stosować na kamicę nerkową?

W leczeniu ZUM standardowo stosowana jest furazydyna lub inne leki o działaniu przeciwbakteryjnym dostępne na receptę. Wspomagająco w terapii ZUM warto wykorzystać fitoterapeutyki. Jakie leki naturalne wykorzystuje się w leczeniu infekcji dróg moczowych? Warto sięgnąć po takie, w których składzie znajdują się:

• liść brzozy,
• liść borówki brusznicy,
• naowocnia fasoli,
• korzeń pietruszki,
• ziele rumianku.

Synergistyczne działanie tych składników pozwala kompleksowo zadbać o stan układu moczowego. Fitoterapeutyki można stosować wspomagająco w leczeniu infekcji dróg moczowych, a także w profilaktyce, aby zapobiegać nawrotom zakażenia. A warto podkreślić, że u ponad 1/3 kobiet dochodzi do nawrotu infekcji.

Leki na bazie wymienionych składników z powodzeniem mogą być stosowane również w przypadku kamicy nerkowej. Sposób leczenia kamicy w dużej mierze zależy od wielkości wytrąconych w drogach moczowych kamieni. Te większe usuwane są zazwyczaj podczas odpowiedniej interwencji urologicznej (np. litotrypsji pozaustrojowej). Jeśli natomiast kamienie mają mniejsze rozmiary, a kamica ma przebieg niepowikłany, wystarczające może być leczenie zachowawcze. Polega ono na przyjmowaniu odpowiednio dużej ilości płynów, a w razie potrzeby również zażywaniu leków rozkurczowych i przeciwbólowych. Wspomagającą rolę w leczeniu spełniają wybrane fitoterapeutyki. Jakie ich działanie jest istotne w kontekście leczenia kamicy nerkowej?

• Działanie moczopędne – większa objętość moczu i jego częstsze oddawanie sprzyja wypłukiwaniu niewielkich złogów,
• Działanie rozkurczowe – wpływa na łatwiejsze przesuwanie się kamieni nerkowych w kierunku cewki. Powoduje też złagodzenie odczuwanych przez pacjenta dolegliwości,
• Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne.

Fitoterapeutyk z liśćmi brzozy, borówki brusznicy, naowocnią fasoli, korzeniem pietruszki i zielem rumianku to dobry wybór przy zakażeniu układu moczowego i kamicy dróg moczowych. Cennym składnikiem leku w kontekście kamicy jest też cytrynian potasu i sodu, który zapobiega wytrącaniu się kamieni szczawianowo-wapniowych.

Zarówno profilaktyka, jak i wspomaganie leczenia zakażeń dolnych dróg moczowych czy też kamicy nerkowej wymaga kompleksowego podejścia. Regularne dbanie o nawadnianie organizmu, dobre nawyki związane z oddawaniem moczu oraz noszenie wygodnej bielizny wykonanej z naturalnych materiałów pomaga zapobiegać rozwojowi ZUM. Odpowiednia dieta i modyfikacje w stylu życia są istotne również dla zapobiegania formowaniu się kamieni nerkowych. Chcąc kompleksowo zadbać o zdrowie układu moczowego, pamiętajmy o lekach na bazie naturalnych składników o potwierdzonej w badaniach skuteczności. Mogą one efektywnie wspierać proces leczenia oraz zapobiegać nawrotom choroby.

Bibliografia:

1. Krauze-Baranowska M.; Produkty lecznicze roślinne i ich znaczenie w chorobach dróg moczowych; Lekarz POZ 2025; 3: 159-173.
2. Radziszewski P. i inni; Wytyczne zespołu wielodyscyplinarnego w zakresie stosowania leku Urosept w infekcjach układu moczowego i kamicy; Medical Guidelines; kwiecień 2025; s: 1-16.
3. Charles P. McKay, MD; Kamica nerkowa; Pediatria po Dyplomie 2011; 15(4), Sierpień.
4. Skrzypulec-Plinta V. i inni; Leczenie zakażeń układu moczowego; Metody Terapii sierpień-wrzesień 2023; s. 34-41.
5. Radziszewski P. i inni; Wytyczne zespołu wielodyscyplinarnego w zakresie stosowania leku Urosept w infekcjach układu moczowego i kamicy; Medical Guidelines; kwiecień 2025; s: 1-16.